بیماری هاری
بخش مطالب آموزشی
تاریخ چهار شنبه 26 مهر 1391

 اهميت بيماري هاري:

عامل بیماری هاری نوعی ویروس RNA دار است و نوروتروپ یعنی تمایل به سیستم عصبی دارد و وقتی به سیستم عصبی مرکزی حمله نماید تقریباً همیشه موجب مرگ میزبان می‌گردد.

ویروس هاری در حرارت ۵۰ درجه سانتی گراد در مدت ۱۵ دقیقه و در حرارت ۶۰ درجه در مدت ۳۵ ثانیه و در حرارت ۱۰۰ درجه سانتی گراد در مدت چند ثانیه از بین می‌رود. بنابراین برای ضدعفونی وسایل آلوده کافی است چند دقیقه آنها را جوشاند یا با فنل و الکل شستشو داد.

هاري يكي ازبيماريهاي مشترك بين انسان و حيوان و يک بيماري حاد ويروسي سيستم اعصاب مرکزي است که مخصوص گوشتخواران اهلي و وحشي بوده و انسان و ساير حيوانات خونگرم پستاندار بطور تصادفي و غالباً از طريق گزش به آن مبتلا مي شوند. ميزان کشندگي بيماري بسيار  بالا و صد درصد  است  بطوري که پس از ظهور علائم باليني چه در انسان و چه در حيوان،  درمان امكان پذير نبوده و مرگ اجتناب ناپذيرخواهند بود.

راه های انتقال بیماری هاري :

*گاز گرفتن و پنجه كشيدن توسط حيوان هار كه اصلي ترين راه انتقال نيز مي باشد. در بزاق سگ و گربه هار  3 تا 10 روز قبل از علائم باليني ويروس وجود دارد و مي تواند بيماري را انتقال دهد. پنجه هاي آلوده به بزاق در گربه هار به علت ليسيده شدن توسط گربه، همانند دندان سگ و گرگ ، مي تواند  آلوده به ويروس هاري باشد .

* پوست؛ از طريق پوست سالم، هاري سرايت پذير نيست؛ ولي كوچكترين خراش و يا زخم در پوست، اين بيماري را انتقال مي دهد.

* نسوج مخاطي؛ ويروس هاري از طريق مخاط آلوده نيز به انسان و حيوان هاي ديگر منتقل مي شود. بنابراين سگ ها و گربه هاي به ظاهر سالم كه در اواخردوره نهفتگي بيماري هاري هستند و هنوز علائم باليني هاري در آنها ظاهر نشده است، از طريق ليسيدن لب، چشم، و بيني كودكاني كه با آنها بازي مي كنند بيماري هاري را انتقال مي دهند.

* راه تنفسی خصوصا در غارهایی که خفاشهاي آلوده زندگي مي كنند .

* راه گوارشی از طریق خوردن حیوانات تلف شده توسط حيوانات گوشتخوار.

* انتقال از راه جفت و پيوند اعضاء

* وسايل آلوده؛ ويروس هاري بسيار حساس است و در مقابل نور و خشكي به سرعت از بين مي رود بنابراين هاري از طريق وسايل آلوده فقط در موارد استثنايي منتقل مي شود.

* انسان به انسان؛ تا به حال موارد محدودي انتقال هاري ازانسان به انسان از طريق پيوند اعضا در دنيا گزارش شده است .

 

 

علائم بيماري درحيوان هار:

از زمان ورود ويروس هاري به بدن حيوان تا  زماني كه علائم بيماري بطور مشخص آشكار مي شود معمولا 3-2 هفته و گاهي چند ماه طول مي كشد بعد از آن اولین علامت بيماري بصورت تغییر در رفتار و عادات حیوان است بطوریکه حيوان يا بيش از اندازه  به صاحب خود انس و الفت پیدا می کند و یا عصبانی و تند خو می شود و غذای خود را به خوبی نمی خورد، بدون مقصد به هرجائی رفته و به هرکسی حمله می کند به گاز گرفتن چوب ، سنگ و اشیاء مختلف پرداخته پس از مدتی به علت عدم امکان بلع کف از دهان حیوان سرازیر شده و مرتبا به زمین می خورد، صدای پارس حیوان خشن و ناموزون می شود و در موارد کمی با پیشرفت بیماری حیوان به گوشه ای پناه برده ،ابتدا دست ها سپس پاها و سایر اندام ها فلج شده و در اثر فلج دستگاه تنفس مي ميرد . حيوان هار ده روز پس از بروز علائم هاري، خواهد مرد.

علائم بيماري هاري در انسان :      

دوره بيماري هاري به چهار مرحله تقسيم مي شود:

مرحله نهفتگي:

اين مرحله به طور معمول در انسان 15 روز تا 3 ماه و بطور متوسط 1 تا 2 ماه ( 75% موارد كمتر از 3 ماه) به طول مي انجامد. ولي از چند روز تا بيش از 3 ماه حتي تا چند سال هم مشاده شده است. طول دوره نهفتگي به شدت زخم، تعداد جراحات، و محل آنها بستگي دارد. به نحوي كه گاز گرفتن صورت زودتر موجب بروز علائم مي شود. سوش ويروس آلوده كننده، همچنين سن ، در طول دوره نهفتگي اثر دارد.

مرحله بروز علائم اوليه( غير اختصاصي)

اين مرحله به طور معمول 4-1 روز و حداكثر 10 روز طول مي كشد و در پايان دوره نهفتگي، ويروس هاري به محل اتصال عصب و عضله يا انتهاي اعصاب حركتي سطحي نفوذ كرده و به طرف نخاع و سيستم اعصاب مركزي حركت مي كند. در زمان آشكار شدن علائم، ويروس هاري را مي توان با عيار بالا در سيستم اعصاب مركزي يافت. علائم اوليه غير اختصاصي هاري عبارتند از: تب، لرز، خستگي، سردرد، ضعف و درد عضلاني، بي اشتهايي، اشكال در بلع، حالت تهوع و استفراغ، سرگيجه، دردهاي شكمي، اسهال، گلودرد، تنگي نفس، سرفه خشك، نگراني و ترس، تحريك پذيري و عصبي بودن

علائم بسيار اختصاصي: اين مرحله عبارتند از علائم موضعي در محل گاز گرفتن شامل سوزش، گزگز و مور مور ( در 50 تا 80 درصد بيماران) اين علائم در مسير عصب حسي عضو گاز گرفته شده نيز به علت تكثير ويروس در ريشه خلفي عصب حسي بروز مي كند.

مرحله حاد عصبي:

اين مرحله احتمالا بسته به سوش ويروس به دو شكل ظاهر مي شود:

الف) شكل تحريكي يا خشمگين: علائم فعاليت حركتي شديد شامل دويدن و دست و پا زدن، تحريك پذيري و عدم آرامش، توهم، نگراني و هيجان مشخصه اين شكل بيماري است. ترس از آب علامتي است كه در اين شكل در بيشتر موارد ديده مي شود و موجب انقباض ديافراگم و عضله هاي تنفسي مي شود.

 

 همچنين نسيم ملايم، نور شديد، صداي بلند و لمس كردن ممكن است موجب تحريك پذيري و انقباض عضله هاي حنجره و حلق و ساير عضله هاي تنفسي شود. افزايش بزاق و اختلال در بلع موجب شكل مشخص بيماري هاري مي شود. خواب آلودگي، توهم، حالت تهاجم، انقباض هاي عضلاني، علائم مننژيت، تشنج، و فلج موضعي، به سرعت ظاهر مي شود.افزايش درجه حرارت بدن، اختلال سيستم اتونوم شامل گشاد شدن نامنظم مردمك، افزايش ترشح اشك، بزاق، تعريق و كاهش فشار خون وضعيتي ديده مي شود. همچنين شواهد فلج اعصاب حركتي فوقاني شامل ضعف، افزايش واكنش تاندون هاي عمقي و واكنش بابنسكي مثبت هميشه وجود داشته است. فلج تارهاي صوتي نيز شايع است. دوبيني، فلج عضلات صورت و نوريت عصب اپتيك نيز مشاهده مي شود.

ب) شكل ساكت يا فلجي :

دوره بيماري در اين شكل به طور معمول طولاني تر از هاري خشمگين است . شكل فلجي كمتر شايع است. مهم تر اين كه در اغلب موارد تشخيص داده نمي شود و بر عكس فرم هيجاني ترس از آب و نسيم و افزايش فعاليت يا تشنج به طور معمول وجود ندارد.

علائم اين شكل عبارتند از: ضعف در اندام گاز گرفته شده و به تدريج در ساير اعضا و عضله هاي صورت در اوايل اين مرحله؛ كاهش هوشياري و اختلال در حس، فلج پايين رونده مشابه پلي نوروپاتي التهابي حاد يا فلج چهار عضو به طور قرينه، علائم مننژيت ( سردرد و سفتي گردن) ممكن است اتفاق افتد و در نهايت بيمار دچار خواب آلودگي و كما مي شود و گاهي بيماري به شكل هيجاني تغيير مي كند.

مرحله كما و مرگ

در نهايت به مرحله كما و مرگ مي رسدو بيمار به علت نارسايي و آپنه يا كلاپس قلبي عروقي مي ميرد.

از شروع علائم باليني تا مرگ به طور متوسط 4 تا 7 روز طول مي كشد. 

اقداماتي كه بايد براي افرادي كه مورد گزش قرار گرفته اند انجام گيرد :

1- زدودن و خارج كردن ويروس هاري از محل زخم؛ اين عمل كه به طريق فيزيكي و شيميايي انجام مي شود، مهمترين اقدام در درمان پيشگيري از ابتلا به هاري است. اگر بتوان فوري و در ساعات اوليه پس از گزش با آب تميز و صابون، لابه لاي زخم را حداقل به مدت 15 تا 20 دقيقه به طور عميق شستشو و در جريان آب روان قرار داد كمك بسيار موثري در دفع و خارج كردن ويروس از زخم خواهد داشت.

2-خارج كردن كف صابون از لا به لاي زخم؛ با استفاده از شيلنگ آب يا پيستوله آب پاش كف صابون را بطور كامل از لابه لاي زخم خارج كنيد. زيرا باقي ماندن صابون بعضي مواد ضد عفوني کننده را که بدنبال شستشو مورد استفاده قرار خواهد گرفت را خنثي مي کند.

3-قطع كامل قسمت هاي له شده و نكروزه

4-ضد عفوني زخم با الکل 40 تا 70 درجه يا محلول بتادين 1% يا ساير مواد ويروس كش

5-خوداري از بخيه زدن زخم حيوان گزيده

6-تزريق سرم ضد هاري؛ سرم ضد هاري به كساني تزريق مي شود كه داراي يك يا چند گزيدگي يا خراشهاي عميق جلدي( خراشي كه در آن خون ديده شود) يا آلوده شدن غشاي مخاطي با بزاق و يا خراش

 

هاي سر و صورت و گردن باشند. سرم ضد هاري مورد استفاده در ايران ايمنوگلوبولين اختصاصي ضد هاري تهيه شده از پلاسماي انساني و بدون عارضه است و به تست هم نياز ندارد. مقدار واحد اين سرم معمولا 1500 واحد در يك ويال است كه 20واحد به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن تزريق مي گردد .

 

سرم ضد هاري بايد در يخچال و در دماي 8-0 درجه سانتيگراد نگهداري شودو نبايد زير صفر باشد.

7-تزريق واكسن ضد هاري:

واكسن كشت سلولي در پنج نوبت روزهاي صفر، سه، هفت، چهارده، سي و به صورت عضلاني و حتما در عضله دلتوئيد بازو تزريق مي شود. در اطفال كمتر از 2 سال در ناحيه فوقاني و جانبي ران تزريق مي شود. هرگز نبايد واكسن هاري در عضله سرين تزريق شود.

8-تزريق سرم و واكسن ضد كزاز( توام يا ثلاث) بر اساس آخرين دستورالعمل كشوري

9-آنتي بيوتيك تراپي ؛ علاوه بر شستشوي زخم و تزريق واكسن و سرم ضد هاري به منظور پيشگيري از عفونت هاي ثانويه تجويز آنتي بيوتيك مانند كوآموكسي كلاو و يا هر آنتي بيوتيك ديگر توسط پزشك ضروري است

10-تحت مراقبت قرار دادن حيوان مهاجم ؛ در صورتي كه حيوان مهاجم سگ يا گربه و در دسترس باشد بايستي 10 روز آنرا بسته و تحت نظر قرار داد . در اين مدت آب و غذاي كافي به او داد . در صورتي كه حيوان طي اين مدت تلف شد و يا علائم هاري نشان داد به احتمال زياد مبتلا به هاري بوده و بايستي واكسيناسيون ضد هاري تا پنج مرحله ادامه داد و نمونه مغزي حيوان جهت آزمايش به انستيتو پاستور فرستاد . در صورت عدم بروز علائم هاري در حيوان و زنده بودن آن، به طور قطع مبتلا به هاري نيست و بايد واكسيناسيون فرد حيوان گزيده قطع گردد.

11-نمونه برداري از حيوان مهاجم مشكوك

 

مركز شبانه روزي درمان پيشگيري هاري در شهرستان شيراز در مركز بهداشت شهداي والفجر، جنب فرمانداري با شماره تلفن :   2330884و 2334918 و در ساير شهرستانها در مراكز بهداشت شهرستان واقع مي باشد .


[نویسنده : مدیر سایت | بازدید : 14370 نفر]
رای شما :
-
-
بالای صفحه | تماس با ما | درباره ما | آرشیو | صفحه اصلی
کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به سایت آزاد کوه می باشد